String, StringBuilder, Character ve düzenli ifadeler

Metin işleme her programda var: kullanıcı adı doğrulamak, CSV satırı bölmek, kelime saymak. Sınavda bu konu kısa ama tuzaklı çıktı soruları olarak gelir: substring’in bitiş indeksi, String’in değişmezliği, char aritmetiği, split’in boş parçaları. Bir de “write a method” sorusu: palindrom, kelime sayma, büyük harfe çevirme.

Altın kurallar:

1. String değişmezdir (immutable). Metotlar yeni String döndürür; atamazsan sonuç kaybolur.
2. substring(a, b) b’yi almaz. Uzunluk b - a.
3. char bir sayıdır. 'A' + 2 int verir (67); karakter istiyorsan cast et.
4. Değişen metin için StringBuilder. Metotları aynı nesneyi değiştirir.
5. Regex’te ters bölü Java String’inde iki kez yazılır: "\\d+".

String metotları

String s = "Object Oriented";
System.out.println(s.length());
System.out.println(s.charAt(7));
System.out.println(s.indexOf('e'));
System.out.println(s.lastIndexOf('e'));
System.out.println(s.indexOf("Or"));
System.out.println(s.indexOf('z'));
System.out.println(s.substring(7));
System.out.println(s.substring(0, 6));
System.out.println(s.substring(2, 4));
System.out.println(s.toUpperCase() + " " + s.toLowerCase());
System.out.println("[" + "  hi there ".trim() + "]");
System.out.println(s.replace('e', '3'));
System.out.println(s.startsWith("Obj") + " " + s.endsWith("ED") + " " + s.contains("ted"));

15
O
3
13
7
-1
Oriented
Object
je
OBJECT ORIENTED object oriented
[hi there]
Obj3ct Ori3nt3d
true false true

indeks:  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
karakter O b j e c t _ O r i e  n  t  e  d      (_ = boşluk)
substring(2, 4) → 2 ve 3 → "je"        substring(7) → 7'den sona → "Oriented"

TUZAK · sınırlar. "java".substring(2, 5) ve "java".charAt(4) çalışırken StringIndexOutOfBoundsException fırlatır. Ama "java".substring(4) hata vermez, boş String döner (isEmpty() true).

Değişmezlik (immutability)

String nesnesi bir kez yaratılınca içeriği değişmez. toUpperCase, concat, replace gibi metotlar yeni bir String üretir.

String t = "java";
t.toUpperCase();          // sonuç atanmadı, kayboldu
t.concat("!");            // aynı
System.out.println(t);
t = t.toUpperCase();      // t artık yeni nesneyi gösteriyor
System.out.println(t);

java
JAVA

Aynı sebeple String u = "A"; String v = u; v += "B"; sonrasında u hâlâ "A": += yeni nesne yaratıp v’ye atar. StringBuilder’da ise iki referans aynı nesneyi değiştirir (aşağıda).

Karşılaştırma

System.out.println("Java".equals("java") + " " + "Java".equalsIgnoreCase("java"));
System.out.println("Apple".compareTo("apple"));
System.out.println("cat".compareTo("car"));
System.out.println("ab".compareTo("abcd"));

false true
-32
2
-2

Character sınıfı ve char aritmetiği

char aslında 16 bitlik bir sayıdır (Unicode kodu). Aritmetik işleme girince int’e yükselir. Ezberle: '0' = 48, 'A' = 65, 'a' = 97; büyük ve küçük harf arası 32.

System.out.println('A' + 2);           // int
System.out.println((char) ('A' + 2));  // char
System.out.println("A" + 2);           // String birleştirme
char c = 'x';
c++;                                   // ++ char olarak kalır
System.out.println(c);
System.out.println('7' - '0');         // rakamın değeri

67
C
A2
y
7

Character sınıfının static metotları:

String mix = "a1B2 c3!";
int letters = 0, digits = 0, upper = 0, spaces = 0;
for (int i = 0; i < mix.length(); i++) {
    char ch = mix.charAt(i);
    if (Character.isLetter(ch)) letters++;
    if (Character.isDigit(ch)) digits++;
    if (Character.isUpperCase(ch)) upper++;
    if (Character.isWhitespace(ch)) spaces++;
}
System.out.println(letters + " " + digits + " " + upper + " " + spaces);

3 3 1 1

StringBuilder

Metni parça parça kuruyorsan ya da sık değiştiriyorsan StringBuilder kullan. İçeriği değiştirilebilir (mutable); metotları aynı nesneyi değiştirip onu geri döndürür, bu yüzden zincirleme yazılır.

StringBuilder sb = new StringBuilder("code");
sb.append(42).append('!');
System.out.println(sb);
sb.insert(0, "my ");
System.out.println(sb);
sb.reverse();
System.out.println(sb);
sb.reverse().deleteCharAt(sb.length() - 1).setCharAt(0, 'M');
System.out.println(sb + " len=" + sb.length());

StringBuilder sb2 = new StringBuilder("abc");
sb2.replace(1, 2, "XYZ");     // 1 dahil, 2 hariç
System.out.println(sb2);
sb2.delete(0, 2);
System.out.println(sb2);

code42!
my code42!
!24edoc ym
My code42 len=9
aXYZc
YZc

StringBuilder x = new StringBuilder("hi"), y = new StringBuilder("hi");
System.out.println(x.equals(y));
System.out.println(x.toString().equals(y.toString()));

StringBuilder p = new StringBuilder("A");
StringBuilder q = p;
q.append("B");            // aynı nesne
System.out.println(p);

false
true
AB

TUZAK · başa ekleyen döngü. r = i + r; ve rb.insert(0, i); ikisi de her elemanı başa koyar. 0’dan 3’e döngüde ikisi de 3210 üretir. Sona ekleseydin 0123 olurdu.

Düzenli ifadeler (regular expressions)

Regex, bir metin kalıbını tarif eden küçük bir dildir. Java’da üç yerde kullanırsın: matches (doğrulama), split (bölme), replaceAll (değiştirme).

Java String’inde \ kaçış karakteri olduğu için regex’in her ters bölüsü iki kez yazılır: regex’te \d+, Java’da "\\d+". Nokta gibi özel bir karakteri düz anlamında aramak için de kaçırırsın: "\\.".

matches: doğrulama

matches metnin tamamının kalıba uyup uymadığını söyler.

System.out.println("202312345".matches("\\d{9}"));          // 9 haneli öğrenci no
System.out.println("20231234".matches("\\d{9}"));
System.out.println("abc123".matches("[a-z]+\\d+"));
System.out.println("abc123x".matches("[a-z]+\\d+"));
System.out.println("Ankara".matches("[A-Z][a-z]*"));        // büyük harfle başlayan kelime
System.out.println("ali@bau.edu.tr".matches("[\\w.]+@[\\w.]+\\.[a-z]{2,}"));
System.out.println("05321234567".matches("05\\d{9}"));      // cep telefonu

true
false
true
false
true
true
true

split ve replaceAll

System.out.println(Arrays.toString("a,b,,c,,".split(",")));
System.out.println("a,b,,c,,".split(",").length);
System.out.println(Arrays.toString(",x,y".split(",")));
System.out.println(Arrays.toString("  one   two three ".trim().split("\\s+")));
System.out.println(Arrays.toString("1.5.9".split("\\.")));
System.out.println("1.5.9".split(".").length);   // "." her karakter: hepsi ayırıcı

[a, b, , c]
4
[, x, y]
[one, two, three]
[1, 5, 9]
0

System.out.println("programming".replaceAll("[aeiou]", "*"));
System.out.println("a1b22c333".replaceAll("\\d+", "#"));
System.out.println("too    many   spaces".replaceAll(" +", " "));
System.out.println("2026-10-28".replaceAll("(\\d+)-(\\d+)-(\\d+)", "$3/$2/$1"));
System.out.println("x.y.z".replace(".", "-") + " " + "x.y.z".replaceAll(".", "-"));

pr*gr*mm*ng
a#b#c#
too many spaces
28/10/2026
x-y-z -----

Parantezler grup (group) oluşturur; değiştirme metninde grupları sırayla 1, 2, 3 numaralarıyla geri çağırabilirsin (yukarıdaki tarih örneği).

Pattern ve Matcher

Metnin içinde kalıba uyan bütün parçaları tek tek bulmak için:

Matcher m = Pattern.compile("\\d+").matcher("Room 12, floor 3, gate 104");
int sum = 0;
while (m.find()) {
    System.out.print(m.group() + " ");
    sum += Integer.parseInt(m.group());
}
System.out.println("sum=" + sum);

12 3 104 sum=119

matches bütün metni ister, find metnin içinde bir sonraki uyan parçayı arar.

Çözümlü yazma sorusu: palindrom

“A man, a plan, a canal: Panama” harf ve rakam dışındakiler atılıp küçük harfe çevrilince tersiyle aynı mı?

static boolean isPalindrome(String s) {
    StringBuilder clean = new StringBuilder();
    for (char c : s.toCharArray())
        if (Character.isLetterOrDigit(c)) clean.append(Character.toLowerCase(c));
    String fwd = clean.toString();               // reverse'ten ÖNCE kopyala
    return fwd.equals(clean.reverse().toString());
}
System.out.println(isPalindrome("A man, a plan, a canal: Panama"));
System.out.println(isPalindrome("Java"));

true
false

fwd’yi reverse’ten önce almak şart: reverse aynı nesneyi çevirir. clean.toString().equals(clean.reverse().toString()) da çalışır (soldaki önce değerlendirilir), ama ayrı değişken okunaklı.

Sık yapılan hatalar

String s = "Object Oriented";
System.out.println(s.indexOf('e') + " " + s.lastIndexOf('e'));
System.out.println(s.substring(2, 4) + s.substring(7, 8));

String t = "java";
t.toUpperCase();
t.concat("!");
System.out.println(t);

System.out.println('A' + 2);
System.out.println((char) ('A' + 2));
System.out.println("A" + 2);
System.out.println('7' - '0');

StringBuilder sb = new StringBuilder("code");
sb.append(42).append('!');
sb.insert(0, "my ");
System.out.println(sb);
sb.reverse();
System.out.println(sb);

StringBuilder x = new StringBuilder("hi"), y = new StringBuilder("hi");
System.out.println(x.equals(y));
System.out.println(x.toString().equals(y.toString()));

System.out.println(Arrays.toString("a,b,,c,,".split(",")));
System.out.println(Arrays.toString(",x,y".split(",")));

System.out.println("202312345".matches("\\d{9}"));
System.out.println("20231234".matches("\\d{9}"));
System.out.println("abc123x".matches("[a-z]+\\d+"));

System.out.println("programming".replaceAll("[aeiou]", "*"));
System.out.println("a1b22c333".replaceAll("\\d+", "#"));
System.out.println("x.y.z".replace(".", "-") + " " + "x.y.z".replaceAll(".", "-"));

String mix = "a1B2 c3!";
int letters = 0, digits = 0, upper = 0;
for (int i = 0; i < mix.length(); i++) {
    char ch = mix.charAt(i);
    if (Character.isLetter(ch)) letters++;
    if (Character.isDigit(ch)) digits++;
    if (Character.isUpperCase(ch)) upper++;
}
System.out.println(letters + " " + digits + " " + upper);

System.out.println("Apple".compareTo("apple"));
System.out.println("cat".compareTo("car"));
System.out.println("ab".compareTo("abcd"));

String s = "cat";
s.charAt(0) = 'b';
StringBuilder sb = "hello";
char c = s.substring(0, 1);

public static String capitalizeWords(String text) {
    String[] words = text.trim().split("\\s+");
    StringBuilder sb = new StringBuilder();
    for (String w : words) {
        if (sb.length() > 0) sb.append(' ');
        sb.append(Character.toUpperCase(w.charAt(0)));
        sb.append(w.substring(1).toLowerCase());
    }
    return sb.toString();
}