SEN2022 · 9. hafta · Midterm Exam

Vize tekrarı: 1-8. haftalar

SDLC, fizibilite hesapları, function point, kritik yol, gereksinimler, use case ve class diagram tek sayfada. Sonda karışık vize soruları.

SDLCsystem proposalNPVROIpayback periodfunction pointAPCcritical pathslackfunctional requirementnonfunctional requirementincludeextendmultiplicitycompositionaggregationuse case description

Vize 1-8. haftaları kapsar. Soru dağılımı genelde şöyle: birkaç tanım ve çoktan seçmeli (SDLC, metodoloji, fizibilite türleri, gereksinim türleri), bir ya da iki hesap (NPV/ROI/geri ödeme, function point, kritik yol), bir çizim (use case diyagramı ya da class diagram) ve bir yazma (use case description). Bu sayfa her konunun özünü bir tabloda toplar, sonra karışık sorularla seni sınar. Önce tabloları oku, sonra soruları cevaplara bakmadan çöz.

Konu haritası

Hafta	Konu	Sınavda nasıl gelir
1	SDLC, analist rolleri, metodolojiler	Tanım, “hangi metodoloji” senaryosu
2	System request, fizibilite	NPV, ROI, geri ödeme hesabı; fizibilite türü
3	Proje yönetimi, function point, kapsam	FP hesabı, timeboxing/scope creep tanımı
4	Problem analizi, Gantt, PERT/CPM	Kritik yol ve slack hesabı, PIECES
5	Gereksinimler ve teknikler	Gereksinim sınıflandırma, teknik seçimi
6	Use case diyagramı	Senaryodan aktör ve use case çıkar, çiz
7	Use case description	Fully dressed yaz
8	CRC, class ve object diagram	Senaryodan class diagram çiz, multiplicity

Hesap soruları için kontrol listesi

Fizibilite (2. hafta)

Yıllar sütun olacak şekilde tablo kur: fayda, maliyet, net, PV, kümülatif.
Yıl 0 iskontolanmaz.
NPV para birimiyle, ROI yüzdeyle, geri ödeme yılla yazılır.
Geri ödemede geçiş yılının kendi akışına böl.

$PV = \frac{F}{(1+r)^t} \qquad ROI = \frac{B - C}{C}$

Function point (3. hafta)

TUFP = Σ (sayı x ağırlık)
APC  = 0.65 + 0.01 x PC      (PC: 0..70)
AFP  = TUFP x APC
LOC  = AFP x satır/FP
efor = 1.4 x KLOC            (person-month)
süre = 3.0 x efor^(1/3)      (ay)

	Low	Avg	High
EI	3	4	6
EO	4	5	7
EQ	3	4	6
ILF	7	10	15
EIF	5	7	10

CPM (4. hafta)

İleri: ES = max(öncül EF), EF = ES + d
Geri : LF = min(ardıl LS), LS = LF - d
Slack = LS - ES
Kritik yol: slack = 0, en uzun yol
Kontrol: kritik yolun uzunluğu = proje süresi

Kavram soruları için karşılaştırma tabloları

Metodolojiler

Durum	Uygun
Gereksinim net ve sabit, belge zorunlu	Waterfall, V-model
Gereksinim belirsiz, kullanıcı görünce anlar	System prototyping, agile
Teknik risk yüksek, gereksinim belirsiz	Throwaway prototyping
Kısa takvim, öncelikli parçalar önce	Iterative, timeboxing, Scrum
Büyük, OO, UML ile	Unified Process

Gereksinim toplama

İhtiyaç	Teknik
Derin, ayrıntılı bilgi	Görüşme
Çok kişi, ucuz, geniş	Anket
Gerçek davranış	Gözlem
Resmi kurallar, formlar	Belge analizi
Ortak karar, çatışmayı çözmek	JAD

Use case ilişkileri

İlişki	Ne zaman	Ok
Include	Her seferinde çalışan ortak parça	Temel → eklenen
Extend	Koşullu ek davranış	Genişleten → temel
Generalization	Özel tür	Alt → üst, boş üçgen

Class diagram ilişkileri

İlişki	Cümle	Sembol
Association	”… ile ilişkili”	Düz çizgi
Aggregation	“has a”, parça bağımsız	Boş elmas bütünde
Composition	“is part of”, parça bütünle ölür	Dolu elmas bütünde
Generalization	“is a kind of”	Boş üçgen üst sınıfta

Çizim sorusu stratejisi

Önce listele, sonra çiz. Aktör/use case ya da sınıf/attribute tablosunu kenara yaz. Çizime geçince hiçbir şeyi unutmazsın.
Senaryodaki her cümleyi işaretle. Her cümle en az bir öğeye karşılık gelmeli. Kullanmadığın cümle kalırsa bir şeyi atladın.
Multiplicity’yi en sona bırakma. Her ilişkiyi çizdiğin anda iki soruyu sor: “Bir A’nın kaç B’si?” ve “Bir B’nin kaç A’sı?”
Okunaklı çiz. Çizgiler kesişmesin; gerekirse sınıfları yeniden yerleştir.

Use case description stratejisi

Şablonu ezbere yaz: name, ID, importance, primary actor, stakeholders and interests, brief description, trigger (type), relationships, preconditions, normal flow, subflows, alternate/exceptional flows, postconditions. Normal flow 5-8 adım, her adım “Öğrenci …” ya da “Sistem …” ile başlasın. En az iki alternate flow yaz ve dönüş noktasını belirt.

Sık yapılan hatalar (tüm dönem)

Yanlış	Doğru
System proposal tasarımın çıktısı	Analizin çıktısı
Yıl 0’ı iskontolamak	Yıl 0 çarpanı 1
APC = 0.65 × PC	APC = 0.65 + 0.01 × PC
Geri geçişte max	Geri geçişte min
Performans gereksinimi functional	Nonfunctional
Extend oku temelden	Genişletenden temele
Multiplicity kendi ucunda	Karşı uçtan okunur
Elmas parça tarafında	Bütün tarafında

Kendini test et

Sınavdaki gibi İngilizce sorular. Önce kâğıt kalemle çöz, sonra cevabı aç.

Soru 1kolay

Which SDLC phase produces the system specification?

Planning
Analysis
Design
Implementation

Cevabı göster

C) Design

Planning → system request + fizibilite + plan. Analysis → system proposal. Design → system specification. Implementation → kurulu, çalışan sistem.

Soru 2zor

A project costs 60,000 TL and yields 25,000 TL net per year for 3 years. At 12%, what is the NPV?

Cevabı göster

≈ 46 TL (45.78 TL)

PV'ler: $25000/1.12 = 22321.43$ , $25000/1.12^2 = 19929.85$ , $25000/1.12^3 = 17794.51$ . Toplam 60,045.78. NPV = 60,045.78 − 60,000 = 45.78 TL. Pozitif ama sınırda: iskonto oranı biraz artsa proje negatife döner. Nominal toplam 75,000 olsa da gerçek kazanç neredeyse sıfır.

Soru 3orta

Same project: what is the simple payback period and the nominal ROI?

Cevabı göster

Payback 2.4 years, ROI 25%

Kümülatif: −35,000, −10,000, +15,000. Geri ödeme = 2 + 10,000/25,000 = 2.4 yıl. ROI = (75,000 − 60,000) / 60,000 = 0.25 = %25.

Soru 4orta

Counts: EI 4 low and 3 high; EO 2 average; EQ 3 low; ILF 2 low; EIF 1 high. PC = 40. Find TUFP and adjusted FP.

Cevabı göster

TUFP 73, AFP 76.65

EI: 4×3 + 3×6 = 30. EO: 2×5 = 10. EQ: 3×3 = 9. ILF: 2×7 = 14. EIF: 1×10 = 10. TUFP = 73. APC = 0.65 + 0.40 = 1.05. AFP = 73 × 1.05 = 76.65.

Soru 5orta

Tasks (days, predecessors): A 3 (none), B 2 (A), C 4 (A), D 3 (B, C), E 1 (D). Give the critical path, the duration and the slack of B.

Cevabı göster

A-C-D-E, 11 days, slack of B = 2

İleri geçiş: A 0-3, B 3-5, C 3-7, D max(5,7)=7 → 10, E 10-11. Süre 11.
Geri geçiş: E LS 10, D LF 10 LS 7, B LF 7 LS 5, C LF 7 LS 3, A LF min(5,3)=3 LS 0.
Slack B = 5 − 3 = 2. Kritik yol slack'i 0 olanlar: A-C-D-E.

Soru 6kolay

PERT estimate for o = 1, m = 3, p = 11 days?

Cevabı göster

4 days

$(1 + 4\cdot 3 + 11)/6 = 24/6 = 4$ gün.

Soru 7kolay

Classify: 'Members' payment card data must never be stored on the gym's servers.'

Functional
Operational
Performance
Security

Cevabı göster

D) Security

Verinin nerede saklanıp kimin erişebileceğiyle ilgili kısıt: security. Bir işlevi değil, işlevin güvenlik koşulunu tanımlar.

Soru 8kolay

Which technique is most likely affected by the Hawthorne effect?

Questionnaire
Document analysis
Observation
JAD

Cevabı göster

C) Observation

İzlendiğini bilen kişi davranışını değiştirir. Bu doğrudan gözlemi (observation) etkiler.

Soru 9orta

'Checkout' always calls 'Calculate Total'; 'Apply Coupon' happens only if the customer enters a coupon code. Name both relationships to 'Checkout'.

Cevabı göster

Calculate Total: <<include>> (Checkout → Calculate Total); Apply Coupon: <<extend>> (Apply Coupon → Checkout)

Her seferinde çalışan ortak parça include, ok temelden (Checkout) çıkar. Koşula bağlı ek davranış extend, ok genişletenden (Apply Coupon) temele gider.

Soru 10orta

A House has Rooms; if the house is demolished, its rooms no longer exist. A Room belongs to exactly one House, a House has at least one Room. Give the relationship and multiplicities.

Cevabı göster

Composition (filled diamond at House); House end 1, Room end 1..*

Parça bütünle yok oluyor ve tek bütüne ait: composition. Bir Room'un kaç House'u var? 1 → House ucuna. Bir House'un kaç Room'u var? 1..* → Room ucuna.

Soru 11kolay

In a use case description, where do you write 'If the card is declined, the system asks for another card and returns to step 5'?

Normal flow
Preconditions
Alternate/exceptional flows
Brief description

Cevabı göster

C) Alternate/exceptional flows

Normal flow tek başarı yoludur. Ret durumu bir sapmadır ve sapma adım numarasıyla (ör. 6a) alternate/exceptional flow'da yazılır, dönüş noktası da belirtilir.

Soru 12orta

A university project has clear, stable, legally fixed requirements and auditors require full documentation. Which methodology is the safest choice?

Scrum
System prototyping
Waterfall (or V-model)
Throwaway prototyping

Cevabı göster

C) Waterfall (or V-model)

Gereksinimler net ve sabitse, belge zorunluysa yapısal yöntemler (waterfall, V-model) uygundur. Agile ve prototip belirsiz gereksinimde güçlüdür.

Doğrulama: Sayısal cevaplar (NPV, PV'ler, geri ödeme, ROI, TUFP/AFP, kritik yol, slack, PERT) node ile hesaplandı (verify/SEN2022/09.mjs, ortak fonksiyonlar lib.mjs). Kavramsal sorular 1-8. hafta sayfalarındaki standart tanımlarla karşılaştırıldı.

Deftere not kartı

SDLC: Planning → Analysis → Design → Implementation Çıktılar: system request → proposal → specification → sistem Fizibilite: technical (yapabilir miyiz) / economic (değer mi) / organizational (kullanılır mı) PV = F/(1+r)^t; NPV = ΣPV - yatırım; ROI = (fayda - maliyet)/maliyet Geri ödeme = son negatif yıl + açık / sonraki yılın akışı FP: TUFP → APC = 0.65 + 0.01·PC → AFP → LOC → efor 1.4·KLOC → süre 3·efor^(1/3) CPM: ileri max, geri min, slack = LS - ES, kritik = slack 0 PERT: (o + 4m + p)/6 Nonfunctional: operational, performance, security, cultural & political Use case: include zorunlu (temel→eklenen), extend koşullu (genişleten→temel) Description: trigger, pre, normal flow, subflow, alternate, post Class: multiplicity karşı uçtan; boş elmas aggregation, dolu composition Generalization: boş üçgen üst sınıfta